به گزارش مجله خبری نگار/بهداشت نیوز،عضو هیات علمی دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با بیان اینکه برخی از تحقیقات، شواهدی در مورد اثرگذاری رژیم مدیترانهای و رژیم غذایی MIND بر آلزایمر نشان دادهاند، گفت: هرچند هیچ تک ماده غذایی برای مبارزه با آلزایمر وجود ندارد، اما الگوهای غذایی حاوی چندین ماده غذایی ضدالتهابی ممکن است به پیشگیری یا کند شدن پیشرفت آلزایمر کمک کند.
آلزایمر نوعی اختلال در عملکرد مغز انسان است که به تدریج تواناییهای ذهنی فرد مبتلا را به تحلیل میبرد. هر چند معمولا افراد با افزایش سن، مقداری فراموشکار میشوند، اما در بیماران آلزایمری این فراموشکاری به تدریج پیشرفت میکند. گفته میشود یک هشتم افراد بالای ۶۵ سال این حالت را در زندگی خود تجربه خواهند کرد. آلزایمر در مراحل اولیه خود، احتمالا برای اطرافیان فرد مبتلا قابل تشخیص نیست، اما بدون هشدار هم نیست.
بیمار ممکن است حرفهایی را که به او زدهاید فراموش کند. گفتارش مختل شود و پرسشهایی را که از او کردهاید به خودتان بازگرداند. همچنین در محله خودتان گم شود. او که تا دیروز شیک میپوشید و خوب میگشت دیگر اهمیتی به سر و وضع ظاهر خود ندهد و با لباسهای کثیف و موهایی آشفته روانه بیرون منزل شود. آنها بعد از مدتی اسم عزیزان خود را نیز فراموش میکنند.
در این مواقع باید به جای سرزنش بیمار، به سرعت او را نزد یک متخصص مغز و اعصاب ببرید. سرعت پیشرفت این بیماری در همه افراد یکسان نیست. امکان دارد در یک بیمار، علایم به سرعت تشدید شود و طی چند سال، حافظه شخص از بین برود. اما در مریضی دیگر این روند تا دو دهه طول بکشد.
متاسفانه آلزایمر درمانی ندارد. اما اگر بیمار زودتر تحت نظر پزشک قرار گیرد بتواند زمان طولانیتری کارهای روزمره خود را انجام دهد. مبتلایان به آلزایمر پیشرفته ممکن است دیگر قادر به راه رفتن و صحبت کردن نباشند. این بیماری ممکن است به جایی برسد که کارکردهای حیاتی مانند بلعیدن غذا را دچار مشکل کند.
با توجه به درمان ناپذیر بودن این مرض و رشد تعداد مبتلایان به آن، امروزه بحث پیشگیری از آلزایمر مطرح بیش از گذشته مطرح است. ارتباط بین رژیم غذایی و پیشگیری از آلزایمر و یا عقب انداختن پیشرفت این بیماری، از مباحث مهم محققان است.
غزاله اسلامیان عضو هیات علمی دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت: نمیتوان دقیقا پیشبینی کرد که چه کسی به بیماری آلزایمر مبتلا میشود، اما عوامل متعددی ممکن است این احتمال را افزایش یا کاهش دهند. برخی از این عوامل مانند سن و ژنتیک را نمیتوان کنترل کرد ولی رژیم غذایی از دیگر عوامل مرتبط با بیماری آلزایمر است که در روند ابتلا و یا پیشروی این بیماری اثر دارد.
اسلامیان با اشاره به اینکه طبق نتایج حاصل از مطالعات، برخی از الگوهای غذایی ممکن است خطر ابتلا به آلزایمر را کاهش دهد، گفت: بر این اساس مصرف برخی گروههای مواد غذایی از پیشرفت بیماری در مبتلایان به آلزایمر جلوگیری خواهد کرد.
وی با بیان اینکه در مغز افراد مبتلا به بیماری آلزایمر، قطعات پروتئینی ریزی به نام بتا آمیلوئید مشاهده شده اضافه کرد: در این پروتئینها، تودههایی تشکیل میشود که ارتباطات منظم در مغز را دچار اختلال میکند، رژیم غذایی ضد التهاب مناسب نیز ممکن است میزان بتا آمیلوئید در مغز را با این مکانیسمها کاهش دهد.
چندین مطالعه معتبر ارتباط بین رژیم غذایی مدیترانهای و پیشرفت کندتر بیماری آلزایمر را تایید کردهاند، این رژیمها سرشار از چربیهای سالم و آنتی اکسیدانهاست
اسلامیان گفت: التهاب باعث افزایش سطح بتا آمیلوئید در مغز میشود؛ در نتیجه الگوهای غذایی ضد التهاب، ممکن است به کاهش سطح بتا آمیلوئید در مغز کمک کند.
وی افزود: رژیمهای غذایی ضد التهابی ممکن است با کنترل سایر عواملی که با بروز آلزایمر مرتبط هستند مثل دیابت و فشارخون، از بروز این بیماری جلوگیری کنند.
اسلامیان ادامه داد: تحقیقات زیادی برای بررسی این موضوع که کدام غذاها و الگوهای غذایی ممکن است برای افراد مبتلا به آلزایمر مفیدتر باشند انجام شده است.
وی با اشاره به اینکه طبق مطالعات، محققان الگوی غذایی مدیترانهای را با کاهش خطر ابتلا به بسیاری از بیماریهای مزمن مرتبط میدانند اضافه کرد: چندین مطالعه معتبر ارتباط بین رژیم غذایی مدیترانهای و پیشرفت کندتر بیماری آلزایمر را تایید کردهاند، این رژیمها سرشار از چربیهای سالم و آنتی اکسیدانهاست.
اسلامیان با بیان اینکه مصرف غذاهای نشاستهدار و انواع نانهای سبوسدار، میوه، سبزیجات، حبوبات، مغزها، مصرف کمتر گوشت قرمز و گوشتهای فرآوری شده مثل سوسیس و کالباس، استفاده منظم از انواع ماهیها (اغلب گفته میشود که ماهی "غذای مغز" است و شواهد زیادی وجود دارد که خوردن ماهی به علت دارا بودن امگا ۳ برای سلامتی مغز مفید است)، لبنیات کم چرب، روغنهای مایع برای پخت و پز به عنوان مثال روغن زیتون، کانولا و عدم استفاده از روغنهای جامد، محدود کردن مصرف نمک در رژیم غذایی و کاهش مصرف غذاهای شیرین مانند شیرینی، بیسکوئیت، کیک و شکلات را از جمله اقدامات موثر در کاهش ابتلا و یا کند شدن روند بیماری آلزایمر عنوان کرد.
این متخصص با بیان اینکه رژیم MIND درواقع ترکیبی از رژیم مدیترانهای و رژیم غذایی برای کنترل فشار خون بالاست، عنوان کرد: مطالعات، پیشنهاد کردهاند که این نوع رژیم غذایی میتواند برای سلامت مغز مفید باشد، رژیم غذایی MIND توصیه میکند که افراد مواد غذایی همچون انواع توتها مثل زغال لخته، توت فرنگی، شاه توت و تمشک که سرشار از آنتی اکسیدان است، انواع سبزیجات خصوصا سبزیجات برگ سبز، آجیل و دانهها، غلات کامل، روغن زیتون، گوشت سفید مانند ماهی و مرغ و حبوبات را در سبد غذایی خود بگنجانند.
وی با اشاره به اینکه منابع غذایی که حاوی چربیهای اشباع، کلسترول بالا و قندهای ساده هستند ممکن است باعث افزایش التهاب در مغز و بدن مبتلایان به آلزایمر شود توصیه کرد: مصرف انواع شیرینیها، کره، مارگارین، گوشتهای چرب و غذاهای سرخ شده باید در مبتلایان و یا افراد مستعد این بیماری کاهش یاید.
اسلامیان در پاسخ به این سوال که آیا رژیم غذایی میتواند در پیشگیری ازبروز آلزایمر نقش داشته باشد یا خیر، گفت: بیماری آلزایمر بیماری پیچیدهای است که چندین عامل در بروز آن نقش دارند، الگوهای غذایی ممکن است تا حدودی در کاهش خطر ابتلا به آلزایمر اثر داشته باشند ولی شواهد قوی برای حمایت از رژیم غذایی مدیترانهای و MIND به عنوان بخشی از راهکارهای پیشگیری از آلزایمر وجود دارد، با وجود اینکه نتایج مطالعات بسته به جمعیت دقیق مورد مطالعه متفاوت است کماکان مطالعات دقیق کاهش ۴۰ تا ۵۴ درصدی خطر ابتلا به بیماری آلزایمر را برای افرادی که از رژیم غذایی مدیترانهای پیروی میکنند نشان داده است.
وی اضافه کرد: همچنین در مطالعه دیگری ثابت شد افرادی که به طور دقیق از الگوی غذایی MIND پیروی میکردند، ۵۳ درصد کمتر در معرض ابتلا به آلزایمر بودند، حتی افرادی که به طور متوسط از رژیم غذایی MIND پیروی میکردند نیز خطر ابتلا درآنها تا ۳۵ درصد کاهش یافت.
این متخصص تغذیه با اشاره به اینکه برخی از داروهای تجویزی برای مبتلایان به آلزایمر میتواند باعث یبوست شود ادامه داد: مصرف میوه، سبزیجات و غلات کامل در رژیم غذایی که منابع خوب فیبر هستند همراه با افزایش دریافت مایعات و فعالیت بدنی، به مهار یبوست کمک خواهد کرد.
خشکی دهان نیز یکی دیگر از مشکلات شایع در مبتلایان به آلزایمر است که اسلامیان به آن اشاره کرد و گفت: ممکن است افرد مبتلا به آلزایمر به اندازه کافی آب ننوشند، زیرا سیگنال تشنگی بدنشان به اندازه گذشته، قوی نیست، تشویق و یادآوری بیماران به مصرف آب کافی از طرف اطرافیان ضروری دارد.
ممکن است افرد مبتلا به آلزایمر به اندازه کافی آب ننوشند. تشویق و یادآوری بیماران به مصرف آب کافی از طرف اطرافیان ضروری دارد.
وی با تاکید بر اینکه بیشتر افراد مبتلا به آلزایمر احساس گرسنگی یا تشنگی کمتری دارند افزود: این بیماران معمولا در جویدن یا بلعیدن مشکل دارند، که این موارد باعث میشود که آنها به اندازه کافی غذا نخورند و یا وزن زیادی از دست دهند، سوء تغذیه نیز میتواند علامتهای مبتلایان به آلزایمر را تشدید کند.
اسلامیان گفت: وعدههای غذایی یا میانوعدههای کوچکتر، مصرف غذاهای مغذیتر با کالری بالا و غذای نرم که خوردن آنها آسان است، مثل سبزیجات پخته شده، میوههای نرم بدون پوست، گوشتهای کم چرب مثل انواع چرخ کردهها و یا انواع سوپها میتواند برای این بیماران مفید باشد.
وی گفت: در سالهای اخیر توجه ویژهای به محور مغز و روده یعنی ارتباط بسیار قوی بین سلامت مغز و آنچه در روده اتفاق میافتد شده و نقش تغذیه بر بهبود عملکرد مغز در مطالعات مختلف ثابت شده است، بنابراین رعایت سبک زندگی سالم مثل پیروی از یک رژیم غذایی مناسب و انجام فعالیت بدنی کافی میتواند در جلوگیری از پیشرفت علامتهای بیماری آلزایمر و پیشگیری از بروز این بیماری، نقش مهمی ایفا کند.